Zeka Testleri
Beyin Gücü 214 2

Zeka Testleri

Zekanın test edilme yöntemleri, yöntem çeşitleri hakkında hayli bilgiler var. Mesela en yaygın testler StanfordBinet ve WAIS-R testleridir. Zeka ölçümü için Binet’in geliştirdiği yöntem çok kullanılan bir yöntemdir. Yöntemi çok kullanışlı olduğu için Binet’in zekanın yapısını anladığını sanmak beyhudedir. Maalesef o da sadra şifa bir tanım yapamamıştır.

Binet ekolünde zeka, kişinin test sonuçlarında aldığı derece ile ölçülmektedir. bu, zekayı ölçmek için pratik bir yaklaşımdır ve kişilerin performanslarını anlamaya yöneliktir. Fakat bu testler, zekanın yapısını, işleyişini ve sonuç çıkarma yöntemini anlamamız için fazla ipucu vermezler.

Elbette bu konuda da ciddi çalışmalar var. Bu çalışmalarda en çok cevap aranan soru, zekanın tek bir faktörden mi yoksa birkaç bileşenin bir araya gelmesiyle mi oluştuğudur.

İlk psikologlar, zekanın ve genel bir “g-faktörü” olarak adlandırılan genel bir mental faktörden oluştuğunu zannediyorlardı. Bu faktörün, zekanın her bir yöndeki performansını etkilediğini varsayarak, zeka testinin bu “g-faktörü”nü ölçmeye yönelik olduğunu kabul ediyorlardı.

Daha sonraki araştırmacılar “akıcı zeka” ve “kristalize zeka” olmak üzere iki tür zeka bulunduğunu ileri sürdüler. Akıcı zekanın, “yeni problemleri ve durumları başarıyla ele alabilme yeteneğini”, kristalize zekanın ise “bilginin saklanması, beceriler, akışkan zekanın kullanılması ve tecrübelerden elde edinilen stratejileri” ihtiva ettiği kabul edilmiş.

Bazı araştırmacılar ise zekayı yine duygusal ve sosyal(akılcı) diye ikiye ayırmışlardır. Aslında bütün bunların da bizim kültürümüzde özellikle de tasavvuf kültürümüzde asırlar önce tanımlanmış olduğu bir gerçektir.

Dikkatle baktığımızda, göreceğiz ki, duygusal zeka pekala”hikmet”, sosyal zeka ise “feraset” kavramlarını ifade etmektedir.

Batılı kültür, bizim bildiğimiz anlamda vahyi ve onun etrafında teşekkül eden mücerredi(soyut) kavramaktan yoksun geçirdi uzun bir dönemi. Yeni yeni bu kavramları kendi literatürlerine katıp anlamaya çalışıyorlar. İnsanın mahiyetinde tasarruf eden her bir ilahi ismin bir mazharı, bir yansıması olduğunu anladıkça ona kendilerince bir isim veriyorlar. Doğrusu, saygı duyulması gereken bu çaba sayesinde, biz de eski kültürümüze ait kavramları, bugünün şartlarında nasıl anlamamız gerektiğini öğreniyoruz. Ve tabi onları nasıl hayatımıza tatbik edebileceğimizi de…. Bu açıdan batının yer yer kınadığımız aşırı akılcılığının insanlığa çok şey kazandırdığını kabul etmemiz gerekiyor. En azından atalarımızın hayatı doğru kurgulayıp yaşadığını bile onlardan öğreniyoruz.

Çünkü İslam tasavvufu, bugün batıdan aktarmaya çalıştığımız kişisel gelişim tekniklerini bin yıl önce tespit etmiş, yakalamış, anlamış ve üzerine bir hayat felsefesi kurmuştur. “Hads”, “hikmet”, “feraset”, “izan”, “irfan” gibi kavramlar zeka dediğimiz beynimizin insani becerileriniğn isimlerinden ibarettir. Ve hepsi de nefsine hükümran olmuş kamil insanın vasıfları arasındadır.

Nitekim bunun idrak eden bazı araştırmacılar, her bir hal için bir zekanın var olduğunu ileri sürmüşler. Örneğin, Howard Gardner belirli alanlarda fevkalade başarı sergileyen insanların yeteneklerini inceleyerek bilinen zekamızdan başka yedi değişik zeka alanı daha olduğunu ileri sürmüştür. Bu teorisine de çoklu zeka adını vermiş.

Bu alanlar tek başına bir eylemi gerçekleştirdikleri gibi bazen de bir tek faaliyet için birkaç zeka alanının aynı anda devreye girdiği kabul görmüş. Şimdi biraz zeka ve zeka çeşitlerine  değinmek gerekiyor.

Zeka Testleri

Sözel Zeka

Kelimeleri etkili kullanma yeteneğidir. Dinleyerek öğrenmeyi sever, duygu ve düşüncelerini sözel ifadelerle aktarırlar. İyi yazarlar, iyi anlatırlar, kitap okumayı, kelime oyunları severler. Kavramlarla ve kelimelerle düşünürler. Sözel zekaya sahip insanlar daha çok yazar, gazeteci ve politikacı olurlar.

Sayısal Zeka

Sayısal zekası yüksek olanlar sebep-sonuç ilişkisi kurmayı, “neden” demeyi severler, çok soru sorarlar. Olayları kategorize ederek bağlantılar kurmaya kafa yorarlar. Hesap yapmayı, bir makineyi söküp nasıl çalıştığını görmeyi severler. Nedenini bilmediği şeyi fazla akılda tutamazlar. Bilim adamı, matematikçi ve bilgisayar programcısı olma ihtimalleri yüksektir.

Görsel Zeka

Görsel zekası yüksek olanlar işittiklerini değil de, gördüklerini akıllarında daha iyi tutarlar. Film ve slayt gösterileri eşliğinde öğrenmeyi severler. Hayal dünyaları geniştir. Resimli kitaplara, sanatsal etkinliklere yatkındırlar. Renklere çok hassastırlar. Mimar, fotoğrafçı ve dekoratör olabilirler.

Müzik Zekası

Ritim, nota, ses tonu, ahenk, melodi gibi müziksel unsurlara aşırı duyarlıdırlar. Müziksel unsurları hemen fark ederler, değerli bulurlar ve ifade ederler. Nota, solfej bilmeseler bile, melodileri hemen akılda tutarlar. Müzik eşliğinde çalıştıklarında öğrendiklerinin kalıcılığı artar. Tempo tutma, mırıldanma, ıslık çalma, eşlik etme, müzik dinleyerek kitap okuma sevdikleri şeylerdir.

Bedensel Zeka

Bir sorunu çözmek, bir model oluşturmak, bir şeyler üretmek için bedenlerini, ellerini, parmaklarını duygu ve düşüncelerini dokunarak,ü hareketlerle anlatmada beden dilini kullanmaya çok yatkındırlar. Koşmayı, zıplamayı, mimik ve jestleri kullanmayı, bir yerler inşa etmeyi çok severler. El becerileri iyidir, tamir işlerini çok rahat yaparlar. Başkalarının mimik ve jestlerini kolayca taklit ederler. Sporcuların, aktörlerin, heykeltıraşların çoğu bedensel zekası yüksek olan insanlardır.

Sosyal Zeka

Çevresindeki insanların duygularını, isteklerini, ihtiyaçlarını anlama, ayırt etme ve karşılaştırma gücüdür. Sosyal zekası yüksek olanlar, insanları tanıma konusunda çok başarılıdırlar. Liderlik özellikleri vardır. Yüz ifadelerine ve seslere, insanlardaki farklılıklara duyarlıdırlar. Yüzleri çok iyi okular. Analiz etme, yorumlama ve değerlendirme kapasiteleri yüksektir. Sözlü ve sözsüz iletişimde yetenekleri üstündür. Organize etmeyi, lider olmayı, başkalarına yardım etmeyi, empatik iletişimi ve öğretmeyi severler. Genellikle danışman, öğretmen ve siyasi lider olurlar.

İçsel Zeka

Kendi ile ilgilenme, kendini tanıma, güçlü zayıf taraflarını fark etme yeteneğidir. Kim olduğu neyi yapmak istediği, nelere yönelmesi gerektiğini ,nelerden uzak durması gerektiğini bilme kapasitesidir. Bir şeyi düşünürken kendi duyguları, ilgisi, ihtiyaçları ve istekleriyle amaçlarını bağdaştırmaya çalışırlar. Bağımsız olma, kendilerini açık ve net dile getirme, olaylardan ders alma önde gelen özellikleridir. Psikolog olmaya yatkındırlar.

Doğal Zeka

Çevre, doğa olayları, ekolojik unsurlara aşırı duyarlıdırlar. Düşünürken doğa formları, hayvan-bitki figürleri ile düşünürler. Hayvan beslemeyi, doğayı, toprakla uğraşmayı önemserler. Mevsimler, iklim olayları ile ilgilenirler. Hava tahmin konularına ilgi duyarlar.

Bu makale Mehmet Ali Bulut’un Ruhun Deşifresi isimli kitabından alıntılanmıştır. Hayat Yayınları

Ferhat Arslan {Ferhat}

Selam 26 yaşındayım kişisel gelişim hakkında kendime yetecek kadar eğitim aldım. Edinmiş olduğum bilgiler doğrultusunda paylaşım yapıp hem kendimi geliştirmek hemde sizleri bilgilendirmek istiyorum.

“Zeka Testleri” üzerine 2 yorum

  1. Rüyada yılanla boğuşmak; rüya sahibinin tanıdığı
    kişiler için biraz daha fedakarlık yapması gerektiği
    şeklinde tabir edilir.

  2. Emre dedi ki:

    Zekanın testi en kolay insanın yatkın olduklarını bilmesiyle yapılır. Kimi görsel olarak gördüğünü unutmaz bu kişiler genelde ciraktan yetişen ustalardır. Kimide matematik üzerine yoğunlaşır sayısal zekaları üstündür. Gelişmek sizin elinizde.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir